Wie ein Mutbürger die Welt veränderte ( 4 )

 

Volgens een actuele enquête van de Duitse Evangelische Kirche is Luther Anno 2019 – meer dan vijfhonderd jaar na zijn revolutionaire plaatsing van de 95 stellingen aan de deur van de slotkapel te Wittenberg voor 37 % van de Duitsers een kerkvernieuwer, voor 33 % een Bijbelvertaler, en voor 11 % een nationale held. De moderne wetenschap zag echter nog veel meer in hem! 

Luther heeft in Gods kracht en met zijn gaven het fundament voor een informatietijdperk gelegd en verschafte bovendien het gereedschap dat een noodzakelijk ingrediënt  was voor een maatschappij waarin de wetenschap een toonaangevende plaats in zou gaan nemen.

Marin Luther was een auteur met een charismatische polemiek, een creatief genie, een marketingexpert, en mediamanager. Zijn succesformule luidde: 

“ Tritt fest auf, tu`s Maul auf, hör bald auf! “ 

Deze uitspraak schetste  de gedreven onbevreesde hervormer ten voeten uit! 

Luther`s steeds scherper klinkende retoriek die tegen Rome `s dubieuze praktijken gericht was bezorgde het doffe geestesbloed van de mensen een enorme opleving. Zijn radicale beschrijving van een genadige God vulde lege harten en arme geesten. Luther noemde en herstelde een Bijbels priesterschap van alle gelovigen, en zo schiep hij de mondige christen. Door deze daad verwierp hij Rome`s exclusieve aanspraak op exegese en toepassing van de inhoud en betekenis van de Heilige Schrift. Maar hij ging verder: Luther verklaarde de arrogantie van de paus tot duivelswerk. 

Hiermee was Luther nog niet uitgesproken. Rome was vervuld van “ een kopen, verkopen, wisselen, uitwisselen, liegen, bedriegen, roven, stelen, pronken en slechtigheid die zijn weerga niet kende. Zij legde een verachting van God aan de dag die het de antichrist niet mogelijk maakte om slechter te zijn. “ aldus dr. Martinus.

Dat viel allemaal te lezen in een traktaat  dat in 1520 verscheen, en dat “ aan de christelijke adel van de Duitse natie “  gericht was. Een eerste uitgave van 4000 exemplaren was binnen 14 dagen uitverkocht. In minder dan een jaar tijds volgden er 11 verdere uitgaven.

Het effect van dit kleine boekje sloeg in als een bom! “ Hoe komen wij zo dwaas dat wij een dergelijke verkwisting van ons geld en goed moeten verdragen? “ vroegen de lezers van Luthers traktaat zich onsteld af. “ Duitsland was weliswaar nog lang geen zelfstandige natie, maar het beklag over “die daar in Rome “  verenigde de versplinterde deelstaatjes van Duitsland. Of het nu op de marktplaats of de binnenplaats van de ontelbare burchten was, overal heerste een enorme verontwaardiging over het door zelfverheerlijking en geldzucht gedreven gedrag van de curie. 

Het was echter niet alleen de briljant geschreven retoriek die Luthers traktaten beroemd maakte, het was vooral de taal. Duits, en geen Latijn. En dan nog eens een Duits dat niet statig en saai – naar de toentertijd gangbare methodiek –  geschreven was, maar het was een bijzonder directe taal. Soms helaas ook plat en vulgair, vooral in Luthers latere levensjaren. Daar lezen we uit op dat Luther ook maar gewoon een mens was.  

Voor de paus had hij sowieso geen goed woord over. Hij was  “ ein Spitzbube zu Rom, ein unverschämtes Lügenmaul “ en nog veel erger. De straf die Luther voor hem in gedachten had loog er ook niet om. Voor al hun Godslastering en afgoderij  zouden de paus en alle kardinalen de tong uit de mond gesneden moeten worden. Bovendien zouden hun lijken aan galgen moeten bengelen. Een houtnede uit die tijd schilderde de analfabeten deze horrorscène haarfijn voor ogen.

Gelukkig had Luther ook andere woorden in zijn hoofd en in zijn pen. De taal die hij in zijn Bijbelvertaling bezigde was van een gevoeligheid en teerheid die harten en zielen bereiken mochten. Hij bezat de gave om met woorden te schilderen. Martin Luther bewerkte en bereikte de harten van het Duitse volk met nieuwe begrippen als : ΅ Feuertaufe, Bluthund, Schandfleck, en Lästermaul. “ Met : plappern, kleingläubig, Perlen vor die Säue werfen, Zähne zusammenbeißen “ of het fantastische : “ ein Herz, und eine Seele “ .

Door de altoos wijze raad des Heeren kreeg het Duitse volk zijn Bijbel in een taal die Luther  zich toegeëigend had in de nauwe steegjes en op de marktplaatsen van de Duitse steden en dorpen.

“ Man soll nicht zu den Gelehrten gehen, sondern auf die Marktplätze, und in die Gässe. Man soll dort die Mütter zuhören, und die Kinder, wie die reden, und danach dolmetschen “ zei de reformator. En zo gebeurde het! 

Vertaald, bewerkt en geschreven door: Arenda van der Maas – Schreuder.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *